Nevendienst met tieners

Je hebt maar een klein groepje of enkele tieners. Je wilt tijdens de kerkdienst met hen een zinnige nevendienst houden, maar er is gebrek aan leiding. Of ze blijven meekomen naar de kindernevendienst omdat de kerk zo saai is. Wat kun je dan doen?

Veel hangt af van wat voor jongeren je in huis hebt: zijn ze erg bezig met levensvragen of niet? Zijn ze hard aan het puberen of juist nog erg speels? Vinden ze het wel leuk om de grote zus te spelen voor de kleintjes of hebben ze er echt behoefte aan om een eigen plek te hebben? Houdt er wel rekening mee dat ook voor ‘gemakkelijke’ tieners, die willen meehelpen, het belangrijk is om ook in hun eigen geloofskennis te groeien en hierin begeleid te worden. Lukt het niet tijdens de dienst? Neem dan de tijd, in een informele sfeer, om samen met je tieners te spreken over hun leven en geloof. Wees oprecht geïnteresseerd in wie zij (willen) zijn en probeer er niet zoveel mogelijk geloofskennis in te steken op een zo kort mogelijke tijd. Streef naar een oprecht gesprek over levensvragen.

Enkele ideeën:

  1. Doe een deel samen met de kinderen en ga daarna apart. Zorg er bijvoorbeeld voor dat je samen het verhaal leest en bidt en de bespreking apart doet. Je kunt ook zorgen voor belevingsmomenten: een illustratie in de vorm van een spelletje, een opdracht of een experimentje dat je toont als uitgangspunt voor je uitleg. Als je twee leiders hebt en een kleine groep kinderen, zou je ervoor kunnen kiezen om een groepje van 4-9 jaar en een groepje van 10-15 jaar te maken. Ben je maar alleen, kun je de tieners een opdracht (op papier) geven of op internet iets laten zoeken. Kom daarna echter wel terug bij elkaar om het geheel als viering af te sluiten. Als je prints van de Bijbeltekst meeneemt kun je de tieners de tekst nog eens uit de niet-kinderbijbel laten lezen en aanduiden wat ze raar of moeilijk vinden terwijl jij de kinderen aan het knutselen of kleuren zet. Daarna kun je dan hun vragen bespreken. Hier volgen een aantal concrete ideeën:
    • Geef de tieners een aantal vragen over de tekst die ze zelf kunnen opzoeken in de Bijbel. Als de kindernevendienst duurt tot het einde van de dienst kun je nog even nablijven in de ruimte met de tieners om hun antwoorden te bespreken als je daar tijdens de dienst niet voldoende tijd voor hebt.
    • Maak een werkboekje voor de tieners of koop er een waar ze elke week een opdracht in kunnen maken. Bijvoorbeeld
    • Als alle kinderen gaan kleuren of knutselen, kun je ook de tieners een creatieve opdracht geven: bijvoorbeeld om een tekening te maken van hoe zij zich God of de hemel voorstellen, of een collage te maken van hun dromen voor later, hun (schoonheids-)idealen, of over een bepaald maatschappelijk thema.
    • Laat ze in de krant dingen zoeken waarvoor jullie allemaal samen kunnen bidden of danken aan het einde van de viering.
    • Gebruik een filmpje, laat ze dit kijken op een tablet (liefst wel op enige afstand van de kinderen) en bespreek dan kort wat het filmpje hun zegt.
    • Is er muzikaal talent in huis? Laat hen een liedje instuderen en daarna aanleren aan de kinderen. Bespreek samen waar het lied over gaat.
    • Je kunt je tieners ook laten bouwen aan een groter project: iets waar ze trots op kunnen zijn. Als je een handig gemeentelid hebt (of een oud, gestript poppenhuis) kun je ze bijvoorbeeld een ‘droomhuis’ laten maken: elke week krijgt een thema een plaats in een kamer, waarbij ze dan iets moeten maken: bijvoorbeeld behang met posters van hun voorbeelden, in de keuken ingrediënten die je nodig hebt in je geloof, op zolder je geheimen of herinneringen, in de badkamer een spiegel met je eigen beeltenis, … Iets dergelijks kun je doen met een Bijbelse verhalenreeks: bouw eens een tabernakel na met een aantal opdrachten eraan verbonden, of laat ze de kerststal zo waarheidsgetrouw mogelijk maken.
    • Misschien kunnen ze wel een schilderijenreeks maken die in de kerk opgehangen kan worden en geveild voor een goed doel, wat een uitdaging, maak in een half uur samen een schilderij rond het thema van deze week! (Eventueel kun je met sjablonen werken als je denkt dat ze te weinig inspiratie zullen hebben, of ze via Facebook of sms van te voren aan het denken zetten.)
    • Laat ze een Haiku of gedicht schrijven over het verhaal of thema van de dienst. Geef duidelijke instructies hierbij: bijv. zoveel regels, een bepaald makkelijk rijmpatroon, laat er duidelijk in naar voren komen waar het voor jou over gaat.
    • Laat ze een moderne vertaling maken, zoals zij het verhaal zouden vertellen aan hun vrienden, of stel dat zij één van de personages zouden zijn: wat voel je dan, wat zeg je dan?
    • Je zou ze ook tijdens de nevendienst hun gedachten over het verhaal kunnen laten bloggen of emailen aan de predikant of leiding. Die kan daar dan tijdens de week een reactie op schrijven. Geef ze dan wel een of meerdere vragen mee waar ze een antwoord op kunnen geven. Verbind dit steeds met hun eigen leefwereld. Bijvoorbeeld: We hebben het verhaal gelezen van Noach. Wat vind je ervan dat God op deze manier opnieuw begint? Zijn er dingen waarin jij weleens met een schone lei zou willen beginnen? Dit vergt wel een zeker vertrouwen en openheid aan beide kanten. Probeer in het antwoord dus te zorgen dat de jongeren zich niet afgewezen voelen. Ze moeten ook gewoon kunnen zeggen dat het stom is wat God doet en dat het verhaal nergens op slaat. Zet jouw eigen visie daarnaast: ‘Ik snap dat je het grof vindt dat God alleen Noach en zijn gezin op de ark laat gaan. Anderzijds vind ik het ook wel mooi dat de Bijbel laat zien dat in een wereld waar bijna niks meer goed lijkt te gaan, God toch weer opnieuw begint…enz.’ (Of zoiets). Onthoud hierbij dat een jongere die provoceert, zich vragen stelt. Dit is waardevol en beter dan een jongere die gewoon niet meer komt of alles langs zich heen laat gaan.

2. Je kunt er in een kleine gemeente ook voor kiezen om één zondag in de maand de kindernevendienst te laten vallen en voor de tieners te kiezen. De kinderen blijven dan bij hun ouders in de kerk, waarbij de preek bijvoorbeeld iets ingekort kan worden ten bate van het kinderpraatje. Het voordeel hiervan is dat je onverdeeld aandacht kunt hebben voor de tieners. En de kinderen kunnen een keer samen de dienst met hun ouders meemaken, het is ook niet slecht om die gewoonte aan te leren.

3. Ze betrekken bij de voorbereiding van de nevendienst. Ik bedoel nu niet dat je ze dan maar gewoon moet laten meehelpen op zondagochtend. Je zult een moment moeten vinden vooraf of tijdens de week om echt samen voor te bereiden. Op dat moment kun je samen dieper ingaan op het thema van de week. Ze moeten zelf mee nadenken over het verhaal dat je gaat vertellen en hoe je dat kunt uitleggen. Een punt van zorg hierbij is dat tieners dan eerst afstand moeten nemen van het deelnemen aan de kindernevendienst. Anders is het niet duidelijk voor de kinderen dat zij nu mee in de leiding zitten en is het voor de tieners moeilijk om voldoende overwicht te hebben. Zorg dus dat ze er zeker niet alleen voorstaan.

Vraag jezelf ook af: waarom is er behoefte aan een nevendienst voor tieners? Is het een bewuste keuze of blijven ze gewoon de kans grijpen om mee de kerk uit te gaan? Er zijn heel wat argumenten voor een tienernevendienst of jeugdkerk te verzinnen: je kunt meer op hun niveau en vragen inspelen, hebt een persoonlijker contact, ze zijn onder leeftijdsgenoten… Anderzijds kun je ook de vraag stellen of de gewone kerkdienst wel aantrekkelijk is voor jongeren en hoe dat je dat zou kunnen bijschaven: in hoeverre zijn de preken begrijpelijk en is het taalgebruik bekend? Kunnen de jonge mensen er iets mee in hun dagelijks leven? Geven ze antwoord op vragen die tieners zich stellen? Een beetje humor ontbreekt vaak ook in de kerk, terwijl dit voor iedereen goed kan zijn om even ontspanning in te bouwen en de aandacht bij de les te houden. Wordt er muzikaal aandacht besteed aan jongeren in de dienst, door eens met de gitaar te zingen of in plaats van een lied te zingen een mooie worship song te laten horen op cd? Ook qua taalgebruik zijn liederen vaak raar, ouderwets of moeilijk voor jongeren. Dat betekent niet noodzakelijk dat je ze dan maar nooit meer moet zingen, maar je kunt er wel op letten of de dominee kan bijvoorbeeld in twee zinnen wat uitleg geven voor het zingen. Ook de toon van spreken en manier van doen van de voorganger kunnen heel belangrijk zijn.

 

Kijk op de pagina Tienerwerk voor nog meer ideeën.